مقدمهء مترجم بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ شرح حال شيخ مفيد ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان معروف به ابن المعلم و مشهور به مفيد از اعقاب سعيد بن جبير « 1 » ، درخشانترين چهرهء علمى و كلامى شيعه در ربع آخر قرن چهارم و سيزده سال اول قرن پنجم هجرى است . تولدش به نقل ابو العباس نجاشى ، شاگرد برجستهء او ، در يازدهم ذىقعده 336 ه ق ( 947 م ) بوده است و اگر چه نديم در الفهرست و شيخ الطائفه طوسى هم در الفهرست خود تولد او را در 338 ه ق نوشته‌اند ، ولى با توجه به اهميت و تخصص نجاشى در رجال ، همان سال 336 ه ق مورد پذيرش بيشتر تذكره‌نويسان قرار گرفته است . او پس از هفتاد و هفت سال زندگى - بدون هيچ اختلافى - شامگاه پنجشنبه دوم رمضان 413 ه ق ( 1022 م ) در بغداد در گذشته و در حرم كاظمين كنار آرامگاه استاد خود ابن قولويه به خاك سپرده شده است . « 2 »

--> ( 1 ) براى اطلاع بيشتر از شرح حال سعيد بن جبير مرد آزاده و آزادانديشى كه به دست حجاج بن يوسف كشته شد ، رجوع كنيد به بحث مفصل محمد بن سعد ، طبقات ، چاپ ادوارد ساخاو ، بريل ، 1325 ه ق ؛ ج 6 ، ص 187 - 178 . ( 2 ) رجوع كنيد به نديم ، الفهرست ، چاپ رضا تجدد ، تهران ، 1350 ه ش ؛ ص 247 و شيخ طوسى ، الفهرست ، چاپ اسپرنگر ، به كوشش استاد فقيد دكتر محمود راميار ، مشهد ، 1351 ه ش ؛ ص 314 و نجاشى ، رجال ، چاپ داورى ، قم ، 1397 ؛ ص 283 ، كه كتاب اخير نسب وى را تا قحطان بر شمرده است .